Tìm kiếm
Hotline :: 1900 2011

Côn Đảo, mãi mãi một mùa xuân

12 giờ đêm, Côn Đảo chìm trong bóng những cây dương đen thẫm hòa với tiếng sóng biển không ngớt rì rào. Chỉ có một nơi, đêm nào cũng vậy vào giờ này, đông như trảy hội, khói nhang, ánh lửa sáng rực và tàn vàng vung vít tận trời cao. Nơi đó là mộ của liệt nữ Võ Thị Sáu nằm trong Nghĩa trang Hàng Dương.

Bên mộ Võ Thị Sáu lúc 12 giờ đêm.

Duy nhất ở Côn Đảo, người ta đi viếng mộ vào lúc nửa đêm. Thói quen này là của những người dân sống trên đảo tỏ lòng thành kính với những chiến sĩ cách mạng bị xử tử và hi sinh tại đây, sau đó trở thành như một giao ước tâm linh cho tất cả những khách đường xa đến viếng nghĩa trang. Họ có thể đáp máy bay đến sân bay Cỏ Ống trên đảo, hoặc đi tàu biển với một hải trình đằng đẵng hơn 10 tiếng đồng hồ rồi ở lại đến khuya nhằm để viếng nghĩa trang vào chính khắc nửa đêm, giờ tí, canh ba. Chính điều này bao năm qua đã làm cho Côn Đảo trong mắt du khách nước ngoài từ chỗ là một địa danh lịch sử linh thiêng trở thành nơi huyền bí nhất trong “10 địa danh ma ám đáng sợ của châu Á” (một tập hợp những vùng đất gắn với chiến tranh, sự chết chóc và hủy diệt của kênh truyền hình CNN). Tuy nhiên, có một điều mà các nhà làm phim nước ngoài và du khách hiếu kì khó có thể hiểu được, là cũng chừng ấy thời gian, Côn Đảo đã sống mãi trong lòng người Việt cùng sự biết ơn những chí sĩ cách mạng. Người Côn Đảo đang sống cùng với anh linh những người đã khuất. Họ coi những người nằm dưới mộ là thành viên của hòn đảo, kêu bằng những cái tên trìu mến, không bao giờ để những nấm mộ hương lạnh khói tàn. Và mỗi khi đêm xuống, Nghĩa trang Hàng Dương ở Côn Đảo lại biến thành nơi hội ngộ âm dương kì lạ mà ấm tình người.

Chúng tôi sửa soạn nhang lễ, rồi đi bộ theo con đường rải sỏi giữa hai hàng dương dẫn vào đài tưởng niệm trung tâm nghĩa trang. Tuyệt nhiên, không có cảm giác gai lạnh hoặc là ghê sợ thường thấy khi vào nơi dày đặc những nấm mộ. Nghĩa trang trên một ngàn ngôi mộ này sáng ánh đèn vàng ấm suốt đêm. Những cột đèn này là của khách thập phương góp tiền xây dựng. Phía ngôi mộ của liệt nữ Võ Thị Sáu, rất đông người hành lễ. Lâu nay, khách viếng mộ thường theo cách của dân đảo, gọi nữ anh hùng trẻ tuổi nằm lại đất này là Cô Sáu. Võ Thị Sáu sinh năm 1933, hoạt động cách mạng từ khi 14 tuổi, bị bắt năm 18 tuổi, vì ném lựu đạn tiêu diệt lính Pháp tại chợ Đất Đỏ. Sau đó, Cô Sáu bị đưa ra Côn Đảo, trở thành nữ tù chính trị chống Pháp duy nhất bị đày ra Côn Đảo và chỉ một ngày sau, Cô bị địch xử bắn tại đây khi mới 19 tuổi. Người ta nói, linh hồn Võ Thị Sáu mãi mãi thanh xuân và độ trì cho mảnh đất xa xôi ngoài đại dương này.

60 năm đã qua, sau ngày liệt nữ hi sinh, người anh hùng ấy vẫn được gọi bằng cái tên gần gũi là Cô Sáu. Chỉ cách đây vài năm, bà Võ Thị Bảy, em gái của Cô Sáu nói rằng, chị của bà rất thích ăn trái lê-ki-ma và đã mang một cây từ quê nhà là huyện Đất Đỏ của Bà Rịa – Vũng Tàu tới trồng ở trước mộ liệt nữ. Lạ thay, cây lê ki ma này năm nào đến mùa cũng ra trái sai cành, dù trước đó, một cây dương cũng trồng ở đó mà cứ còi cọc, khô héo. Cây dương chĩa hai nhánh về hai hướng Bắc Nam, trước ngôi mộ của liệt nữ được những người tù ở đây xếp lại bằng những viên sỏi của Côn Đảo. Về sau nước nhà thống nhất, Võ Thị Sáu được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang và cây dương cũng chết dần. Người ta trồng nhiều cây khác mà không cây nào sống được cho đến khi cây lê-ki-ma từ Đất Đỏ được trồng xuống, hàng đêm chứng kiến bao nhiêu lời ước nguyện của khách thập phương đứng trước mộ.

Đã có bao nhiêu câu chuyện huyền bí về sự hiện diện linh thiêng của Cô Sáu ở Côn Đảo, nhưng phải đến tận đây, tận tay thắp những nén nhang vào thời khắc 12 giờ đêm trên mộ liệt nữ, tôi mới thấu hiểu những thành kính bấy lâu nay của khách thập phương chẳng phải điều gì huyền bí. Nó khởi sinh từ tấm lòng của người đương thời với người đã khuất. Ai cũng chắp tay, thắp nhang và bày lễ, tránh gây ồn ào, hạn chế những tiếng cười và đâu đó lấp loáng những gương mặt nhòa lệ trong khói nhang. Đã có biết bao nhiêu nước mắt của khách đường xa nhỏ xuống trên ngôi mộ thanh xuân này, không cần thuyết minh, không cần bất cứ thủ thuật lấy nước mắt nào. Và vì vậy, Côn Đảo luôn là nơi giáo dục truyền thống yêu nước không hề giáo điều và sách vở. Thậm chí, những người hành lễ còn chay tịnh nhiều ngày trước khi ra Côn Đảo, họ không làm những điều trái đạo lí vì cho rằng có Cô Sáu chứng giám!

Điều đáng nói là lễ cúng của khách thập phương mang tới đây cúng người dưới mộ gồm toàn những thứ mà dương gian vẫn dành để làm quà cho một thiếu nữ: Gương, lược, son phấn, khăn quàng, áo dài, dầu thơm, nón lá… mà sau đó Ban quản lí nghĩa trang phải cất giữ những thứ đồ lễ này trong Nhà lưu niệm Võ Thị Sáu. Trong những chiếc tủ dài treo hàng ngàn bộ áo dài, vòng vàng xuyến bạc, đồ trang điểm và tất cả mọi vật dụng nhiều vô kể mà một cô gái trẻ thường dùng. Người ta nói Võ Thị Sáu đã bất tử, còn bất lão. Trải qua nhiều phen vật đổi sao rời, Côn Đảo ngày nay dần trở thành một hòn đảo giàu có, không có gia đình nghèo, những người phiêu bạt xưa ra đất này giờ cũng đều ngẩng mặt tự hào vì máu xương của họ đổ xuống đã không uổng. Người Việt ta phú quý sinh lễ nghĩa, Cô Sáu bước ra từ lịch sử, giờ hiện hữu như một nữ thần, được thờ phụng trên bàn thờ của các gia đình. Ở Côn Đảo, người ta còn tin rằng, muốn trời nắng hay mưa, có thể sửa lễ hoa hồng trắng và đĩa trái cây lê-ki-ma đến xin với Cô Sáu để được như ý.

Thế hệ trẻ của Côn Đảo hôm nay.

Tôi tìm chị Nguyễn Thị Thanh Vân, Trưởng ban Quản lí Di tích Côn Đảo, người được xem là đã hiến cả cuộc đời để chăm sóc, giữ gìn hệ thống các di tích nhà tù qua các thời kì, những nghĩa trang có mộ bia và cả hòn đảo đặc quánh âm hồn chiến sĩ cách mạng này. Đáp lại băn khoăn của tôi, chị cười hiền lành: Người ta có thể tin hay không tin vào thế giới tâm linh, tùy ý. Nhưng ở đây, chúng tôi sống hằng ngày với hương hồn các liệt sĩ, tự thân thành kính với họ và có trách nhiệm giữ gìn di sản lịch sử này cho mai sau.

Lịch sử đã để lại ở Côn Đảo hệ thống nhà tù, tháp canh, những chứng tích của đòn tra tấn, lò vôi khổ sai, cùng với hơn 2 vạn anh linh tồn tại với cuộc sống, với không khí và hồn hoa cây cỏ ở đây. Nhưng trái ngược lại với những tên gọi “địa ngục trần gian”, “biểu tượng bất khuất của ý chí cách mạng”, nơi “lượng người chết nhiều hơn chục lần người sống” thì Côn Đảo giờ đây là một địa danh du lịch rất hiền hòa và trong lành. Ngoài Nghĩa trang Hàng Dương với 4 khu A, B, C, D gồm nhiều mộ tập thể, mộ các anh hùng liệt sĩ: Nguyễn An Ninh, Võ Thị Sáu, Cao Văn Ngọc, Lê Hồng Phong, Lê Văn Việt… còn có Nghĩa trang Hàng Keo không một mộ chí. Những ngôi mộ trước đây đặt ở Hàng Keo đã quy tập về Hàng Dương. Tuy vậy, ở trong lòng đất, vẫn còn máu xương của những anh hùng hòa tan vào đó vô danh và yên nghỉ cùng với tiếng sóng biển.

Chúng tôi nán lại bên ngôi mộ của Cô Sáu lúc 3 giờ đêm, cùng với người quản trang quét dọn và làm sạch khu vực này sau khi những người hành lễ đã về hết. Tôi ngắm gương mặt thanh xuân của Cô Sáu trên bia mộ. Gương mặt phát ra ánh nhìn không một sợi nào vẩn đục. Những bó hoa trắng tươi rói mang từ đất liền ra đây được xếp lại ngay ngắn. Còn trái cây và bánh kẹo thì người quản trang mang cả ra phía ngoài, đặt ở một chỗ qui định để sáng ra người dân Côn Đảo tới xin lộc. Chị Ngọc Kiểm, Chủ tịch Hội Phụ nữ Côn Đảo nói tôi chắp tay xin anh linh của liệt nữ một chiếc lược còn lại trên mộ, mang theo bên mình để lấy may, để nhớ về Côn Đảo mỗi khi chải tóc. Chị bảo phụ nữ ai cũng muốn cầu mong được thừa hưởng tuổi xuân và ý chí của Cô Sáu, niềm tin ấy mới là tài sản vô giá của Côn Đảo, của nữ anh hùng dành cho thế hệ mai sau.

About the Author

Bình luận

*